BE, EFTA dhe Shengen: kush mund të punojë vërtet në Evropë

Kur flitet për punën në Evropë, një nga gabimet më të zakonshme është ngatërrimi i tri koncepteve të ndryshme: Bashkimit Evropian, vendeve të EFTA-s dhe zonës Shengen. Shengeni nënkupton udhëtim më të lehtë dhe mungesë të kontrolleve të rregullta në shumë kufij të brendshëm. Megjithatë, ai nuk nënkupton automatikisht të drejtën për punë.

Me fjalë të tjera, fakti që dikush mund të hyjë në zonën Shengen si turist nuk do të thotë se mund të fillojë menjëherë punë. E drejta për të punuar varet nga shtetësia, statusi i qëndrimit, lloji i lejes dhe rregullat e vendit ku personi dëshiron të punojë.

Shtetasit e BE-së, si rregull, mund të punojnë në një shtet tjetër anëtar pa leje pune, qoftë si të punësuar apo si të vetëpunësuar. Ata gjithashtu kanë të drejtë për trajtim të barabartë sa i përket pagës, kushteve të punës, përfitimeve sociale dhe tatimore, si dhe mbrojtjes në punë. Rregulla të ngjashme vlejnë edhe për shtetasit e Islandës, Norvegjisë dhe Lihtenshtajnit, pasi këto vende të EFTA-s janë pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane.

Zvicra është rast i veçantë. Ajo është anëtare e EFTA-s, por nuk është pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane. E drejta për punë ndërmjet BE-së dhe Zvicrës rregullohet me një marrëveshje të veçantë për lëvizjen e lirë të personave, e cila u mundëson shtetasve të BE-së dhe Zvicrës të jetojnë dhe punojnë në territorin e palës tjetër, sipas kushteve të caktuara.

Për shtetasit e vendeve jashtë BE-së dhe EFTA-s, rregullat janë të ndryshme. Një vizë Shengen afatshkurtër ose qëndrimi pa vizë zakonisht mundëson udhëtim deri në 90 ditë brenda një periudhe prej 180 ditësh, por nuk përbën leje pune. Për punësim zakonisht nevojitet leje kombëtare pune dhe/ose qëndrimi nga vendi ku kryhet puna. Qëndrimi në një vend të zonës Shengen nuk nënkupton automatikisht të drejtën për të punuar në një vend tjetër.

Është e rëndësishme të dihet se secili vend ka procedurat e veta. Disa profesione kërkojnë njohjen e diplomës ose licencës profesionale, veçanërisht në shëndetësi, arsim, transport, inxhinieri dhe profesione të tjera të rregulluara. Rregulla të ndryshme mund të vlejnë edhe për punëtorët sezonalë, kandidatët me kualifikime të larta, anëtarët e familjeve të shtetasve të BE-së ose personat që tashmë kanë leje qëndrimi në një vend evropian.

Prandaj, para çdo aplikimi për punë është e rëndësishme të kontrolloni kushtet bazë: a ju nevojitet vizë, a ju nevojitet leje pune, kush e paraqet kërkesën, sa zgjat procedura dhe a ka punëdhënësi të drejtë të punësojë një kandidat nga jashtë vendit.

Përmes revistës së GlobalTalent24 duam t'ua bëjmë këtë temë më të qartë të gjithë atyre që kërkojnë punë në vendet e Bashkimit Evropian dhe në Zvicër. Qëllimi ynë është t'ua lehtësojmë kandidatëve hapin e parë, t'u ofrojmë informacione të qarta dhe të verifikuara dhe t'i ndihmojmë të kuptojnë më mirë tregun evropian të punës, kushtet e punësimit dhe mundësitë reale për të punuar jashtë vendit.

Regjistrohuni në GlobalTalent24 dhe ndiqni revistën tonë. Do të trajtojmë rregullisht tema të rëndësishme për kandidatët: rregullat për lejet e punës dhe qëndrimit, profesionet e kërkuara, këshilla për aplikim, CV, intervistë dhe përgatitje për punë jashtë vendit.

Tregu evropian i punës ofron shumë mundësi, por rregullat nuk janë të njëjta për të gjithë. Pikërisht për këtë arsye, informacioni i saktë shpesh bën dallimin mes një hapi të gabuar dhe një fillimi të suksesshëm.

Shënim: Për të dhënat zyrtare janë përdorur informacione nga Komisioni Evropian, EFTA dhe institucionet zyrtare zvicerane për lëvizjen e lirë të personave, punën dhe rregullat e zonës Shengen.